Waarom zoveel ondernemers zich alleen voelen in het bedrijf dat ze zelf hebben gebouwd – en waarom je daar niet hoeft te blijven zitten.
Wie een onderneming opricht, droomt van vrijheid. Eigen baas, eigen koers, eigen keuzes. Wat niemand je vertelt op de dag dat je de oprichtingsakte tekent, is dat diezelfde vrijheid op een dag kan aanvoelen als een kooi. Een kooi zonder zichtbare tralies, maar met een deur die je niet zomaar openduwt.
Ik noem het de kooi der eenzaamheid.
Omringd, en toch alleen
De paradox is groot. Een ondernemer is zelden echt alleen. De agenda zit vol. Er zijn medewerkers, klanten, leveranciers, de bank, de accountant, een partner thuis. Er wordt de hele dag door met je gepraat, naar je geluisterd, op je gerekend.
En toch. Op het moment dat het erop aankomt, sta je alleen. Wanneer een grote klant afhaakt. Wanneer je een medewerker moet laten gaan die al jaren meedraait. Wanneer een investering het bedrijf kan maken of kraken. Wanneer de cijfers wel op tafel liggen, maar het antwoord er niet in staat.
Bij je medewerkers kan je je twijfels niet zomaar neerleggen: zij kijken naar jou voor richting en zekerheid. Thuis hoort men het misschien al te vaak, of wil je de zorgen net besparen. Vrienden die zelf nooit ondernomen hebben, luisteren graag, maar voelen niet wat jij voelt. Zo ontstaat een eenzaamheid die niets te maken heeft met alleen zijn. Het is het gevoel dat niemand echt meedenkt op jouw niveau, met jouw verantwoordelijkheid, met jouw risico.
Een kapitein verlaat zijn schip niet
Weglopen dan? Dat lukt niet. En eerlijk: dat wil ook geen enkele ondernemer die die naam waardig is. Een kapitein verlaat zijn schip niet. Een ondernemer laat zijn klanten, zijn medewerkers en hun gezinnen, zijn leveranciers, zijn bank en al zijn andere stakeholders niet in de steek.
Daar zit de ironie. Wat je het sterkst aan je onderneming bindt, is precies wat je eenzaam maakt: verantwoordelijkheid. Loyaliteit vormt de tralies van de kooi. Dat is geen zwakte, het is karakter. Maar het betekent wel dat de uitweg niet in vluchten ligt. Weglopen is geen optie. Blijven zitten en zwijgen evenmin.
Ja, ook ik zit er soms in
Of ik zelf soms in die kooi zit? Zeker.
Ik zie die eenzaamheid vaak aan de andere kant van de tafel, bij ondernemers die na een gesprek over cijfers plots iets heel anders willen vertellen. Maar ik herken ze ook in mezelf. De avonden waarop een beslissing blijft malen. Het besef dat ik het uiteindelijk zelf moet beslissen, en dat ik er ook zelf de gevolgen van zal dragen. De neiging om het dan maar alleen op te lossen, omdat dat sneller lijkt, of omdat je niemand ermee wilt belasten.
Ik schrijf dit dus niet als iemand die de kooi alleen van buitenaf bekijkt. Ik schrijf het als iemand die de tralies ook kent.
Neerslachtig, maar niet neergelegd
Laat ons eerlijk zijn: in die kooi kan je je behoorlijk neerslachtig voelen. Dat mag. Ondernemers zijn geen machines, en wie doet alsof eenzaamheid, twijfel of vermoeidheid er niet bij horen, houdt zichzelf voor de gek.
Maar er is een verschil tussen neerslachtig zijn en je erbij neerleggen. Echte ondernemers leggen zich er niet bij neer. Ze hebben een bijzondere eigenschap: ook uit onaangename emoties putten ze energie. Onrust wordt een signaal dat er iets moet veranderen. Frustratie wordt brandstof. Eenzaamheid wordt het startschot om op zoek te gaan naar iets of iemand die het verschil maakt.
Zo kan een kooi uitgroeien tot een springplank.
Hoe de kooi openbreekt
De uitweg uit de kooi is zelden een grote, heroïsche sprong. Meestal begint het met de bewuste keuze om niet langer alles alleen te dragen. Dat kan op verschillende manieren.
Een raad van advies. Menig performante kmo heeft er een. Twee of drie onafhankelijke mensen, met ervaring en zonder belang bij wat je graag wilt horen, die een paar keer per jaar rond de tafel zitten en de juiste vragen stellen. Geen ja-knikkers, geen zware governancestructuur, wel een echt klankbord. Wie het eenmaal heeft, vraagt zich af hoe het ooit zonder kon.
Een tandem. Soms is de oplossing een nieuwe sleutelfiguur die naast de ondernemer komt staan: een financieel directeur, een operationeel verantwoordelijke, een vennoot. Iemand die niet alleen uitvoert, maar mee draagt. Een goede tandem fietst niet harder omdat er twee trappen, maar omdat ze elkaar door de tegenwind helpen.
Een samenwerking. Met een andere ondernemer, een complementair bedrijf, een partner in de keten. Samen sta je niet alleen sterker tegenover de markt, je hebt ook iemand die je situatie van binnenuit begrijpt.
Een overname of fusie. Ook dat kan een antwoord zijn, en het is geen nederlaag. Wie bewust kiest om zijn onderneming te laten opgaan in iets groters, of om een andere onderneming in te lijven, doet dat vaak precies om zijn levenswerk een stevigere toekomst te geven. Het is een daad van verantwoordelijkheid, geen vlucht.
Een woord aan mijn collega’s
Aan de lezers van dit artikel: wij, accountants en adviseurs, zitten vaak het dichtst bij die eenzame ondernemer. Wij zien de cijfers, maar ook de mens erachter. Wij zijn dikwijls de eerste die hoort wat elders niet gezegd wordt. Dat is een verantwoordelijkheid én een kans. Laten we dat klankbord durven zijn, en de ondernemer helpen om er een volwaardig klankbord rond zich op te bouwen.
En laten we niet vergeten dat veel van onze kantoren zelf kmo’s zijn. Ook wij mogen uit die kooi stappen.
Mijn oproep: kom uit die kooi
Aan elke ondernemer die zich in deze tekst herkent: je bent niet de enige. Dat besef alleen al haalt een eerste tralie weg.
Erken de eenzaamheid, in plaats van ze weg te werken onder nog een volle agenda. Spreek ze uit, bij iemand die niet van jou afhankelijk is. Zoek een klankbord dat je durft tegen te spreken. En begin klein: één eerlijk gesprek, deze maand nog.
De deur van de kooi der eenzaamheid gaat niet van buitenaf open. De sleutel hangt aan de binnenkant. Het enige wat je moet doen, is hem durven omdraaien.
Gert Engelen Accountant en bezieler van Boox
Onze columnisten zijn experts in de accountancy in brede zin. Ze schrijven in eigen naam. Deze opiniebijdragen hebben geen commercieel doel maar willen ons aan het denken zetten.


