Wie regelmatig door LinkedIn scrolt of websites van softwareleveranciers voor accountants bezoekt, krijgt een merkwaardig beeld van ons beroep.
Je ziet accountants die verlost moeten worden van manueel werk. Administratie die eindelijk verdwijnt. Software die fouten voorkomt. Cijfers die voortaan realtime beschikbaar zijn. Artificiële intelligentie die sneller controleert, afwijkingen detecteert en steeds meer taken zelfstandig uitvoert. En gelukkig komt daardoor eindelijk tijd vrij om klanten te adviseren.
Het zijn aantrekkelijke boodschappen. Ik begrijp waarom softwarebedrijven ze gebruiken. Ze ontwikkelen oplossingen voor reële problemen in onze sector en willen duidelijk maken welke vooruitgang hun technologie mogelijk maakt. Veel van die vooruitgang hebben we bovendien hard nodig.
Toch begon mij iets op te vallen toen ik verschillende campagnes naast elkaar legde.
Niet zozeer wat er over software werd verteld, maar wat er ondertussen over accountants werd verteld.
Reclame vertelt namelijk altijd twee verhalen. Het zichtbare verhaal gaat over het product dat je verkoopt. Daaronder zit een tweede verhaal over de wereld waarin dat product noodzakelijk wordt.
En in dat tweede verhaal komt de accountant er niet altijd even goed vanaf.
Wie software verkoopt die tijd bespaart, moet aantonen waar tijd verloren gaat. Wie automatisering verkoopt, wijst op manueel werk. Wie foutdetectie verkoopt, maakt duidelijk waar fouten kunnen ontstaan. Wie realtime informatie aanbiedt, laat zien wat er misgaat wanneer informatie te laat beschikbaar is.
Dat is marketing. Daar is op zich niets mis mee.
Maar wanneer dezelfde beelden jarenlang via websites, advertenties, webinars, congressen en sociale media terugkomen, beginnen ze mee te bepalen hoe klanten, studenten, ondernemers en zelfs accountants naar het beroep kijken.
Zo ontstaat geleidelijk een karikatuur van de accountant die vooral documenten verwerkt, cijfers overtikt, controles uitvoert en achter deadlines aanholt. Technologie komt vervolgens binnen als bevrijder. Ze neemt het vervelende werk over en geeft de accountant eindelijk de mogelijkheid om iets waardevollers te doen.
Vooral dat woord ‘eindelijk’ verdient onze aandacht.
Want accountants adviseren al veel langer dan er artificiële intelligentie bestaat.
De ondernemer die belt omdat een investering hem ’s nachts wakker houdt, vraagt zelden alleen om een berekening. De familie die twijfelt over een overdracht wil niet uitsluitend weten wat fiscaal optimaal is. En wanneer een ondernemer moet kiezen tussen investeren, personeel aanwerven of financiële reserves opbouwen, ligt het antwoord niet zomaar ergens tussen de cijfers.
Daar begint professioneel oordeel.
Een goede accountant kent het bedrijf, maar vaak ook de ondernemer achter het bedrijf. Die weet waarom een bepaalde investering belangrijk is, welke risico’s iemand bereid is te nemen en waar de kwetsbaarheden van een onderneming liggen. Technische kennis, ervaring, context en menselijke inschatting lopen daar door elkaar.
Dat werk verschijnt nauwelijks in een dashboard.
En daar hebben we als sector zelf ook een verantwoordelijkheid.
We hebben jarenlang vooral verteld wat accountants ‘doen’. Jaarrekeningen opstellen, aangiften indienen, cijfers verwerken en rapporteringen maken. Veel minder hebben we verteld wat daardoor mogelijk wordt.
Dat verschil lijkt klein, maar communicatief is het enorm.
Een jaarrekening is een product. Zekerheid creëren over de financiële toestand van een onderneming is een maatschappelijke functie.
Een fiscale berekening is een dienst. Een ondernemer helpen om met kennis van zaken een belangrijke beslissing te nemen, is professionele meerwaarde.
En een gesprek van een uur verschijnt als één uur op de factuur, terwijl daar soms twintig jaar ervaring mee aan tafel zit.
Het heeft daarom weinig zin om tegenover softwarehuizen een defensieve houding aan te nemen. De technologie zal verder verbeteren en dat is goed nieuws. Werk dat sneller, betrouwbaarder en eenvoudiger kan, hoeven we niet kunstmatig ingewikkeld te houden om een bestaand beroepsmodel in stand te houden.
De interessantere vraag is wat we met de vrijgekomen ruimte doen.
Als automatisering ervoor zorgt dat accountants minder tijd besteden aan verwerking, ontstaat ruimte voor iets wat technologie moeilijker kan leveren: aandacht. Tijd om beter te luisteren. Tijd om door te vragen wanneer een ondernemer zegt dat “alles goed gaat”, terwijl de cijfers iets anders suggereren. Tijd om verschillende scenario’s te bespreken. Tijd om complexe regelgeving te vertalen naar begrijpelijke keuzes.
Die verschuiving gebeurt niet vanzelf.
Een medewerker die jarenlang vooral werd beloond voor technische correctheid, snelheid en factureerbare uren wordt niet automatisch een sterke gesprekspartner omdat software een aantal taken overneemt. Daarvoor zijn andere vaardigheden nodig. Luisteren, goede vragen stellen, onzekerheid bespreekbaar maken, feedback geven, vertrouwen opbouwen en professioneel durven oordelen.
Daar ligt een belangrijke opdracht voor accountantskantoren.
Investeer niet alleen in betere technologie, maar even bewust in de mensen die ermee werken. Kijk niet alleen naar processen, maar ook naar opleiding, leiderschap en de manier waarop medewerkers leren omgaan met klanten en complexe situaties.
Ook onze communicatie verdient diezelfde aandacht.
We hoeven niet luider te roepen dat accountants onvervangbaar zijn. Dat klinkt al snel defensief. We kunnen beter zichtbaar maken waarom ondernemers hen blijven opzoeken wanneer beslissingen moeilijk worden.
Vertel daarom niet alleen dat een dossier sneller verwerkt wordt. Vertel wat je met de gewonnen tijd hebt gedaan.
Vertel over het gesprek waardoor een ondernemer een investering anders bekeek. Over de familie waarin verschillende verwachtingen eindelijk bespreekbaar werden. Over de jonge accountant die leerde niet onmiddellijk een antwoord te geven, maar eerst een betere vraag te stellen.
Daar zit een rijker verhaal over accountancy.
En dat verhaal hoeft niet alleen door individuele kantoren verteld te worden. Ook beroepsorganisaties, opleiders, vakmedia, softwarehuizen en accountants zelf bepalen mee welk beeld jonge mensen en ondernemers van het beroep krijgen. Technologie en professionaliteit hoeven daarin geen tegenpolen te zijn. De sterkste accountancy van morgen zal beide nodig hebben.
Softwarehuizen zullen terecht blijven vertellen wat technologie mogelijk maakt.
Het is aan ons om minstens even goed te vertellen wat accountants mogelijk maken.
Want de reputatie van een beroep wordt niet alleen bepaald door wat professionals iedere dag doen.
Ze wordt ook gevormd door de verhalen die anderen daarover blijven horen.
Ben Peeters
Accountant en ondernemer bij Business minds
Onze columnisten zijn experts in de accountancy in brede zin. Ze schrijven in eigen naam. Deze opiniebijdragen hebben geen commercieel doel maar willen ons aan het denken zetten.
