Wanneer advies begint te wegen
“Accountants moeten meer adviseren.” Het is wellicht de meest herhaalde boodschap van de voorbije jaren.
Softwareleveranciers beloven adviesgedreven dashboards. Opleidingsinstituten organiseren trajecten rond advisory skills. Opinion leaders verkondigen dat compliance zijn tijd heeft gehad.
En laat ons duidelijk zijn: die beweging vertrekt vanuit een terechte bezorgdheid. Het klassieke beroepsbeeld van de accountant staat onder druk. Automatisering, standaardisatie en artificiële intelligentie nemen steeds meer repetitief werk over. Wie relevant wil blijven, zal zich moeten verhouden tot advies.
Maar precies daar wringt het schoentje voor mij. Niet omdat advies onbelangrijk is, maar omdat we te weinig stilstaan bij wat we precies bedoelen met advies — en hoe het ontstaat.
Waarom wij bewust enkel nog met ondernemers werken
Bij BOOX hebben we de voorbije jaren bewust keuzes gemaakt in wat adviseren voor ons betekent. Dat klinkt misschien evident, maar het heeft verregaande gevolgen. Zo werken we vandaag uitsluitend voor ondernemers — en nemen we sinds kort ook geen standalone managementvennootschappen meer aan.
Niet omdat ze technisch niet interessant zijn. Integendeel. Maar omdat ze ons te vaak reduceren tot optimaliseerders van structuren, los van het ondernemerschap zelf. En precies daar willen wij niet meer staan.
Voor ons betekent adviseren niet: elke mogelijke constructie technisch correct maken. Voor ons betekent adviseren: kiezen waar we wel en niet waarde kunnen toevoegen — en vervolgens betere vragen stellen.
Vragen die niet vertrekken vanuit de structuur, maar vanuit de mens. Niet vanuit wat kan, maar vanuit wat klopt. Niet vanuit fiscale perfectie, maar vanuit ondernemersrealiteit.
Door alleen nog met ondernemers te werken, dwingen we ook onszelf tot meer scherpte. We kunnen ons niet verschuilen achter modellen of schema’s. We moeten begrijpen waar iemand naartoe wil, wat hem of haar drijft, en waar grenzen beginnen te wringen. Pas van daaruit heeft advies zin.
Ondernemen is immers geen aaneenschakeling van optimalisaties. Het is een menselijk proces van kiezen, loslaten en richting bepalen.
Misschien stellen we te weinig vragen
Accountants zijn sterk in analyseren, in afwijkingen zien, in risico’s benoemen. Dat blijft waardevol. Maar misschien schuilt onze grootste meerwaarde vandaag niet in wat we zien, maar in wat we durven bevragen.
Waarom zijn wij zo snel met antwoorden, en zo zuinig met vragen?
De vraag die iets in beweging zet
In coaching en leiderschap spreekt men over de wondervraag: een vraag die geen oplossing oplegt, maar een perspectief opent.
Een tijd geleden zat ik samen met een ondernemer bij wie alles op papier perfect klopte. De cijfers waren correct, de structuur logisch, de liquiditeit gezond. Vanuit klassiek accountantsstandpunt viel er weinig op aan te merken.
Ik had hem probleemloos kunnen adviseren, optimaliseren of herstructureren. Alles technisch juist. Alles verdedigbaar. Maar ergens voelde ik weerstand. Niet bij hem — bij mezelf.
In plaats daarvan stelde ik één eenvoudige vraag:
“Waar in je agenda zit eigenlijk nog plek voor wat jij belangrijk vindt, los van dit bedrijf?”
Het werd stil. Geen ongemakkelijke stilte van onbegrip, maar een andere soort stilte. Hij keek niet naar zijn cijfers, maar uit het raam. En zei toen:
“Die plek is er eigenlijk al jaren niet meer. En ik besef nu pas dat niemand me dat ooit zo heeft gevraagd.”
Vanaf dat moment ging het gesprek niet meer over optimalisatie, maar over zijn rol als ondernemer. Het advies dat later volgde, werd niet ervaren als advies, maar als ondersteuning.
Wanneer advies vanzelf ontstaat
Waardevol advies ontstaat zelden door sneller te spreken, beter te presenteren of slimmer te optimaliseren. Het ontstaat wanneer een ondernemer zich gezien voelt en ruimte krijgt om te denken.
Advies is in die zin geen startpunt, maar een gevolg. Een bijwerking van een goed gesprek.
Niet méér spreken, maar beter luisteren
Misschien is dat wel de lastigste, maar tegelijk mooiste opdracht in ons beroep vandaag.
Niet méér spreken. Niet méér overtuigen. Maar beter leren luisteren.
Als accountant worden we vaak gewaardeerd om wat we weten. Maar ondernemers onthouden zelden onze kennis. Wat bijblijft, zijn de momenten waarop iemand hen écht aan het denken zette. Niet met een antwoord, maar met een vraag die bleef hangen.
Ik merk het telkens opnieuw in gesprekken met ondernemers: wanneer we de reflex loslaten om meteen te adviseren, ontstaat er iets anders. Meer rust. Meer eerlijkheid. En opvallend vaak ook betere beslissingen.
Misschien ligt daar voor mij de kern van waardevol adviseren. Niet in oplossingen aanreiken die kloppen op papier, maar in gesprekken die kloppen voor de mens achter de onderneming.
Dat vraagt wat van ons. Vertraging. Aandacht. En ja, soms het ongemak om het even niet te weten. Maar het is precies in die ruimte dat ondernemerschap groeit — en dat ons beroep opnieuw betekenis krijgt.
Gert Engelen
Accountant en bezieler van Boox
Onze columnisten zijn experts in de accountancy in brede zin. Ze schrijven in eigen naam. Deze opiniebijdragen hebben geen commercieel doel maar willen ons aan het denken zetten.
