“Wij willen onze mensen niet in hokjes plaatsen.”
Dat was het antwoord dat ik kreeg toen ik vroeg waarom er binnen het kantoor geen duidelijke rollen, taken en verantwoordelijkheden waren vastgelegd. Op zich had iedereen wel een jobtitel, maar door herverdelingen van dossiers, snelle groei, een overname en interne verschuivingen werden er gaandeweg almaar vaker taken opgepakt die eigenlijk buiten de rol vielen. Wat ooit helder leek, was intussen diffuus geworden. En dat voelde je overal terug in de organisatie.
Stel je een voetbalploeg voor waar de spelers ongeveer weten op welke positie ze staan. Ze hebben het truitje van ‘verdediger’, ‘middenvelder’ of ‘spits’ aan. Maar niemand heeft ooit duidelijk gezegd waar hun zone begint of eindigt. Mogen ze mee naar voren? Moeten ze terugvallen? Wie neemt welke hoekschop?
Het gevolg: iedereen probeert overal te zijn. Ze nemen verantwoordelijkheid waar het eigenlijk niet hoeft – of net te weinig waar het wél moet. En als er te weinig goals vallen? Dan springt de trainer – lees: de vennoot – zelf het veld op om bij te sturen of te scoren. Want ja, alles moet wel op tijd en correct buiten.
Dat is wat er in veel accountantskantoren gebeurt.
Ook als er op papier duidelijke rolomschrijvingen zijn, is er zelden helderheid over wat er écht verwacht wordt van de leider.
En dus glijden veel vennoten en leidinggevenden terug in waar ze goed in zijn: technisch werk. De leider – vennoot – blijft (te) veel ‘billable’ werk doen. Staat niet aan de zijlijn te coachen, maar rent zelf mee op het veld.
Het middenkader wordt intussen gepromoveerd tot manager, maar krijgt er vooral meer werk bij. Ze vangen de druk op van boven én onder, zonder echt mandaat of heldere rugdekking. Dan komt er vervolgens nog een office manager bij als vrije man of vrouw op het veld. Hij of zij rent alle gaten dicht, probeert de problemen van anderen op te lossen, maar zonder formele positie of echte macht. Alleen verantwoordelijkheid. En dat frustreert en brandt op.
Ondertussen wordt het leiderschap óf door niemand opgeëist, óf door mensen die zich geroepen voelen. Mensen in de organisatie nemen onuitgesproken verantwoordelijkheden op zich. Niet omdat ze het willen, maar omdat niemand anders het doet. Ze worden ‘incontournable’ – onmisbaar – maar zitten op een plek die hen niet toekomt. En dat is precies waar het begint te wringen.
En als je dan als vennoot wil bijsturen omdat het niet loopt zoals jij dat graag zou willen, wordt dat moeilijk. Want ja, als ik die mensen moet aanspreken, gaan ze misschien weg – en ik heb nu al volk te kort. Maar dit is dus het directe gevolg van het feit dat jij als leider je eigen verantwoordelijkheid niet hebt opgenomen.
Wat volgt is verwarring. Burn-outs. Frustratie. Goedbedoelde drukte zonder richting. De leider verliest invloed, en uiteindelijk grip.
En de reflex? Harder werken. Meer doen. Nog wat harder rennen op het veld. Terwijl de échte vraag is: wie zit waar? En wie moet én durft hier terug op zijn échte plek te gaan staan?
Ondertussen wordt samenwerken steeds belangrijker. Dat betekent niet langer individueel opleveren binnen een team, maar echt collectief bouwen aan iets dat groter is dan jij alleen. Complexiteit – door technologische evoluties, stijgende klantverwachtingen of adviesvraagstukken – vraagt om samenwerking. Om verbinding. Om afstemming.
Leiderschap anno nu is niet harder werken. Het is niet alles zelf blijven doen. Het is de shift maken van ego naar eco: wat is goed voor mij én voor het geheel?
Het vraagt dat jij als leider op jouw plek gaat staan. Niet om te controleren of om te blussen. Maar om te leiden, richting te geven, te spiegelen en te faciliteren.
Want pas als jij jouw plek inneemt, kunnen anderen dat ook. Dan ontstaat er een goed draaiende ploeg die niet alleen kán scoren, maar waarin élke positie op het veld zichtbaar bijdraagt aan de overwinning en iedereen voelt dat ze samen gescoord hebben.
Enkele vragen om bij stil te staan:
- Cijfer je teveel, en cijfer jij jezelf (of je leiders) zo onbewust weg?
- Waar op het veld sta jij vandaag – en hoort die plek écht bij jouw rol?
- Welke verantwoordelijkheden heb jij stiekem op je genomen die niet bij jou horen?
- Wie zit vandaag op een plek die eigenlijk leeg werd gelaten door iemand anders?
- Wat vraagt jouw organisatie op dit moment écht van jou als leider?
Ik hoor graag van je.
Jeroen Meens is adviseur, auteur, trainer en keynote speaker.
Onze columnisten zijn experts in de accountancy in brede zin. Ze schrijven in eigen naam. Deze opiniebijdragen hebben geen commercieel doel maar willen ons aan het denken zetten.
