Slecht nieuws voor accountants en andere cijferberoepers: op 29 juli 2024 oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU) dat zij zich niet langer kunnen beroepen op het beroepsgeheim om hun cliënten te beschermen. Met deze uitspraak handhaaft de Europese juridische instelling de zogenaamde DAC6-richtlijn.
Concreet betekent deze uitspraak dat accountants en andere cijferberoepers verplicht zullen zijn om agressieve belastingplanningsregelingen te melden. Met andere woorden: ze moeten diegenen rapporteren die de subtiliteiten van een belastingstelsel of inconsistenties tussen verschillende belastingstelsels uitbuiten om de fiscale druk te verlagen.
Wat voorafging…
In de strijd tegen (internationale) belastingfraude en -ontduiking schakelden de lidstaten van de Europese Unie in 2011 een versnelling hoger om een versterkte administratieve samenwerking op te starten. Via de Richtlijn 2011/16/EU werd de verplichte automatische uitwisseling van inlichtingen op het gebied van belastingen in verband met meldbare grensoverschrijdende constructies op de rails gezet.
Deze richtlijn uit 2011 werd in 2018 herzien (Richtlijn 2018/822/EU). De Europese lidstaten kregen tot 31 december 2019 de tijd om de Europese richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. België deed dit op de valreep via de wet van 20 december 2019, onder de naam DAC6.
Impact op beroepsgeheim
De wet besteedt veel aandacht aan (de grenzen van) het beroepsgeheim waarop tussenpersoon-dienstverleners zoals accountants zich kunnen beroepen om niet te moeten rapporteren. In dat geval verschuift de verplichting naar de belastingplichtige. Toch kan deze laatste partij de tussenpersoon alsnog de toelating geven om de vereiste melding te doen. Als deze toelating niet gebeurt, dan is de tussenpersoon nog altijd verplicht om de nodige informatie aan de belastingplichtige te bezorgen zodat deze laatste de melding correct kan uitvoeren.
Prejudiciële vragen
Omdat er vragen rezen over de privacy in dergelijke dossiers, beantwoordde het Europees Hof van Justitie op 29 juli 2024 vijf prejudiciële vragen van het Belgisch Grondwettelijk Hof in verband met de DAC6-richtlijn. Met zijn uitspraak komt het HvJEU tegemoet aan de privacybezorgdheid door ervoor te zorgen dat de maatregel proportioneel is en gerechtvaardigd wordt door het doel om agressieve belastingplanning tegen te gaan.
Uitzondering voor advocaten
Het HvJEU kent één uitzondering toe op de aangifteplicht onder tussenpersonen die onder het beroepsgeheim vallen, namelijk advocaten. De reden hiervoor is de vertrouwelijkheid van de relatie tussen advocaat en cliënt, die specifieke bescherming geniet vanwege de bijzondere positie van de advocaat in het rechtsstelsel. Deze uitzondering geldt ook voor andere beroepen die bevoegd zijn om juridische vertegenwoordiging te verlenen.
Bronnen
Business AM: Einde beroepsgeheim: accountants en belastingadviseurs moeten hun klanten rapporteren
Orde Van Vlaamse Balies: Hof van Justitie bevestigt bijzondere positie van beroepsgeheim advocaat
