Stel, morgen komt je favoriete klant vragen om bitcoin op de balans te houden. Je klant, een ondernemer met visie, legt uit dat hij een deel van de liquide middelen wil omzetten naar bitcoin als langetermijnreserve binnen een treasury hold strategie.
Hij verwijst naar de toenemende institutionele adoptie, de beperkte voorraad van 21 miljoen munten en de hedge tegen inflatie en monetaire devaluatie. De vennootschap houdt bitcoin puur als financieel actief aan, zonder actieve trading of speculatie. Als accountant sta je voor praktische, fiscale en boekhoudkundige uitdagingen, met extra aandacht voor een correcte kostprijsopvolging bij een eventuele toekomstige verkoop.
Volgens het advies van de Commissie voor Boekhoudkundige Normen (CBN/CNC) kwalificeert bitcoin doorgaans als een financieel actief. Bij een treasury hold strategie wordt het meestal geboekt onder Vaste Activa (Rubriek 28: Financiële vaste activa). Wordt het binnen het jaar verkocht, dan valt het onder Geldbeleggingen (Rubriek 51). Waardering gebeurt tegen aanschaffingswaarde of lagere marktwaarde (art. 24 en 62 W.Venn.).
Bij een daling onder de aanschaffingswaarde moet een waardevermindering worden geboekt, iets wat bij de volatiliteit van bitcoin vaker voorkomt dan bij klassieke beleggingen. Unrealized gains blijven buiten de resultatenrekening tot realisatie. In de toelichting vermeld je expliciet de gebruikte bron voor de dagkoers (bijv. Binance, Kraken, Coinbase, Coinmarketcap of een andere betrouwbare index), in lijn met de bestendige waarderingsregels en recente richtlijnen.
Fiscaal volgt de vennootschapsbelasting in principe de boekhoudkundige behandeling
Gerealiseerde meerwaarden (bij verkoop) zijn belastbaar als winst (basis tarief 25%, of 20% op de eerste schijf voor kmo’s). Gerealiseerde verliezen zijn aftrekbaar. Bij een pure hold-strategie zonder verkoop blijven unrealized waardeverminderingen boekhoudkundig zichtbaar, maar hun fiscale aftrekbaarheid is strenger: ze moeten vaststaand en definitief zijn (art. 49 WIB 92). De fiscus kan een loutere boekhoudkundige minderwaarde betwisten als er geen blijvend karakter is, rulingpraktijk blijft hier vaak doorslaggevend.
Bij een latere verkoop bepaalt het verschil tussen verkoopprijs en aanschaffingswaarde de meerwaarde of het verlies. Als de vennootschap meerdere aankopen bitcoin heeft gedaan tegen verschillende koersen, is het cruciaal om te weten welke lot(en) verkocht worden om de juiste kostprijs te bepalen. Zonder specifieke identificatie riskeer je discussies met de fiscus over de FIFO-methode (First In, First Out) of de Gewogen Gemiddelde Prijs (GGP). LIFO is verboden voor inwisselbare goederen zoals bitcoin.
De specifieke identificatie (werken met loten) is de meest nauwkeurige best practice in mijn opinie, mits de boekhouding vanaf dag één zo is ingericht. Daarom is het essentieel om lotnummers per bitcoin-aankoop bij te houden.
Dit maakt het veel makkelijker om de juiste aankoopprijzen te evalueren bij een verkoop: Bij elke aankoop noteer je: datum, aantal bitcoin, aanschaffingskoers (in euro, incl. fees), totaalbedrag, wallet-adres en een uniek lotnummer (bijv. BTC-2026-01 voor de eerste aankoop van 2026).
Bij verkoop specificeer je expliciet welk(e) lot(en) verkocht worden (bijv. verkoop 0,5 BTC uit lot BTC-2025-03 en 0,3 BTC uit lot BTC-2026-01).
Dit zorgt voor een correcte berekening van de gerealiseerde meerwaarde/verlies en voorkomt discussies bij controle.
De fiscus weet wat je hebt
Hou rekening met de aangifteplicht voor buitenlandse rekeningen of wallets (via het Centraal Aanspreekpunt, CAP). Veel accounts bij buitenlandse exchanges (zoals Binance of Kraken) kwalificeren als buitenlandse rekening.
Sinds 2026 zijn MiCA volledig operationeel en DAC8 actief: Crypto-Asset Service Providers (CASP’s) rapporteren automatisch informatie over klanten en transacties aan de belastingdiensten. De fiscus weet dus al wat je hebt, zorg dat je boekhouding matcht met de DAC8-rapportage van je exchange.
Praktisch advies:
- Start met een duidelijke treasury policy: Vraag je klant om een schriftelijk beleggingsbeleid waarin de rationale (lange termijn hold), de maximale allocatie (bijv. max. 5-10% van liquide middelen), de exit-strategie en de methode voor lot-identificatie (bij voorkeur specifieke identificatie) staan beschreven. Dit beschermt zowel de ondernemer als jou bij discussies met de fiscus.
- Kies voor custody-oplossingen met goede tracking: Raad aan om bitcoin via een gereguleerde, MiCA-conforme custodian in de EU te bewaren. Op een externe wallet kan natuurlijk ook mits alle info zoals wallet-adressen en beheerders duidelijk gekend zijn.
- Documenteer alles grondig: Bij elke transactie heb je bewijs nodig van koers op transactiedatum, wallet-adressen, fees en het toegewezen lotnummer
- Blijf op de hoogte: De regelgeving evolueert snel (MiCA, DAC8, mogelijke Belgische rulings). Wat vandaag grijs is, kan morgen expliciet worden. Bespreek proactief met je klant de implicaties van een toekomstige verkoop, de timing en de gekozen lot-methode. Bitcoin op de balans als treasury hold is geen gimmick meer, maar een strategische keuze die bij sommige vennootschappen past. Als accountant speel je hierin een cruciale rol: niet als tegenstander, maar als begeleider die risico’s beheersbaar maakt en opportuniteiten signaleert, inclusief een waterdichte kostprijsopvolging via lotnummers.
Steven Quartier – Bedrijfsconsultant – quartierconsult.com – phobos-blockchain.com
