De fiscale regelgeving verandert sneller dan een kantoor kan bijbenen. Tegelijk blijft het moeilijk om extra handen te vinden. AI agents lossen dat niet op door de accountant te vervangen. Ze veranderen wel hoe hij naar zijn werk kijkt: van dossier per dossier naar het overzicht over alle klanten, van achteraf vaststellen naar vooraf ingrijpen.
Meer complexiteit, niet meer capaciteit
2026 was voor veel kantoren een kantelpunt. Sinds 1 januari is gestructureerde e-facturatie via Peppol verplicht voor binnenlandse B2B-transacties. Voor 2028 staat al de volgende stap gepland: bijna real-time e-reporting, waarbij transactiegegevens quasi onmiddellijk bij de fiscus terechtkomen.
In april keurde de Kamer bovendien de meerwaardebelasting op financiële activa goed, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026. Het algemene tarief is 10%. De waarde op 31 december 2025 geldt als fotomoment. Voor niet-genoteerde aandelen kan een gecertificeerd accountant of bedrijfsrevisor een waarderingsopdracht krijgen.
Elk van die wijzigingen raakt niet één klant, maar tientallen of honderden tegelijk. En de capaciteit groeit niet mee. Accountant blijft volgens VDAB een van de grootste knelpuntberoepen in Vlaanderen. Tussen februari 2025 en januari 2026 stonden 2.782 vacatures voor accountants tegenover 1.063 werkzoekenden.
De vraag is dus niet of je anders moet werken. De vraag is hoe.
Wat een AI agent anders maakt
De meeste accountants kennen generatieve AI ondertussen. Je stelt een vraag, je krijgt een antwoord. Handig, maar het werk blijft bij jou liggen.
Een AI agent gaat verder. Hij voert zelf een reeks stappen uit binnen de systemen van je kantoor en legt het resultaat ter controle aan je voor.
Een eenvoudig voorbeeld:
- Een chatbot schrijft een goede herinneringsmail voor ontbrekende stukken. Daarna zoek je zelf uit welke klanten je moet aanschrijven, verstuur je de mails en controleer je een week later wie reageerde.
- Een agent krijgt de vraag “welke klanten moeten nog stukken bezorgen voor het derde kwartaal?” en legt je een lijst voor met verzendklare herinneringen. Jij keurt goed, de agent volgt op.
Dat verschil, van antwoorden naar handelen onder toezicht, verandert niet alleen je werkdag. Het verandert hoe je over je werk nadenkt.
Het nieuwe denkpatroon: vier verschuivingen
1. Van dossier naar portefeuille
Vandaag denkt een accountant vaak per dossier. Een wetswijziging komt binnen, en je merkt pas welke klant geraakt wordt wanneer je dat dossier opnieuw opent.
Met agents draai je die logica om. Je vertrekt vanuit de wijziging en vraagt: wie in mijn volledige klantenbestand wordt hierdoor geraakt, en hoe zwaar? Neem de meerwaardebelasting. Welke klanten verkochten dit jaar financiële activa? Wie bezit niet-genoteerde aandelen waarvoor het fotomoment relevant is? Wie moet je nog vóór het jaareinde spreken? Een agent die je dossiers kent, kan die vragen beantwoorden in de tijd die jij nodig hebt om ze te formuleren.
2. Van achteraf naar vooraf
Het klassieke ritme van accountancy is terugblikken: de afsluiting, de aangifte, de jaarrekening. Advies komt dan vaak te laat om nog iets te veranderen.
Agents kunnen continu meekijken en signaleren wanneer bijsturen nog kan: een afwijkende marge, een klant die nog pdf-facturen ontvangt, een termijn die nadert. Dat verschuift je rol van vaststellen naar waarschuwen. Voor de klant is dat precies het moment waarop een accountant het meeste waard is.
3. Van zoeken naar beoordelen
Een groot deel van de werkdag gaat vandaag naar opzoeken, vergelijken en afstemmen. Agents nemen dat speurwerk over. Jouw werk verschuift naar het beoordelen van wat ze vinden.
Dat is geen detail, het is de kern. AI-expert en wiskundige Wim Sweldens zei het helder: “Ik zie niet in hoe AI ooit foutloos kan worden.” Precies daarom blijft de accountant onmisbaar. De agent bereidt voor, de professional valideert en tekent. Tijdens een debat van beroepsvereniging VATO werd die nieuwe rol treffend omschreven als die van “AI-controleur”.
4. Van uren naar inzicht
Als routinewerk minder tijd vraagt, verschuift de waarde van wat je levert. Niet het aantal gepresteerde uren maakt het verschil, maar het inzicht dat je de klant op het juiste moment geeft: wat betekent dit voor jou, en wat doen we eraan?
Die verschuiving heeft ook een menselijke kant. Minder documenten najagen en minder manueel speurwerk betekent minder piekdruk en meer tijd voor het werk dat voldoening geeft: het gesprek met de ondernemer. In een sector die moeite heeft om talent aan te trekken en te houden, weegt dat zwaar.
Wat er nodig is om het te laten werken
Agents zijn geen plug-and-play-oplossing. Drie voorwaarden komen altijd terug.
Gestructureerde data. Een agent is maar zo goed als de dossiers waarop hij werkt. Rommelige of versnipperde data levert onbetrouwbare resultaten op.
Aantoonbaar toezicht. Elke output moet traceerbaar en controleerbaar blijven. Spreek vooraf af wie wat nakijkt. De accountant draagt de verantwoordelijkheid, niet de software.
Kennis in het team. De Europese AI-verordening verplicht organisaties die AI inzetten om werk te maken van AI-geletterdheid bij hun medewerkers. Sinds de wijziging van juli 2026 moet je maatregelen nemen om die kennis te bevorderen, zonder per medewerker een bepaald niveau te moeten garanderen. De verplichting zelf blijft bestaan.
Waar gaat accountancy naartoe?
Op basis van wat we vandaag in de sector zien, verwachten we drie evoluties in de komende jaren.
Continue opvolging wordt de norm. Met e-facturatie en e-reporting stromen gegevens steeds sneller en gestructureerder door de keten. De fiscus kijkt bijna real-time mee. Het ligt voor de hand dat klanten van hun accountant hetzelfde tempo gaan verwachten.
Advies groeit uit compliance. Advies is geen aparte dienst bovenop het basiswerk. Het is het gesprek dat volgt wanneer de basis volledig op orde is. Hoe sneller en vollediger agents die basis aanleveren, hoe meer ruimte er komt voor interpretatie en begeleiding.
Het kantoor wordt een team van mensen en agents. De accountant evolueert van uitvoerder naar regisseur: hij bepaalt welke taken agents opnemen, controleert hun werk en vertaalt de resultaten naar advies. Dat vraagt ook een andere opleiding van jonge medewerkers, die minder via repetitief basiswerk en meer via begeleid kritisch nazicht zullen leren.
Conclusie: onverslaanbaar, maar alleen samen
Een agent zonder accountant mist context, oordeel en verantwoordelijkheid. Een accountant zonder agents mist de capaciteit om een steeds complexer fiscaal landschap voor al zijn klanten tijdig te overzien. De combinatie maakt het verschil: de agent signaleert, verzamelt en bereidt voor, de accountant duidt, beslist en adviseert.
Wil je starten? Begin klein en meetbaar:
- Kies één repetitief proces, zoals het opvolgen van ontbrekende documenten.
- Zorg dat de data in je dossiers gestructureerd en volledig is.
- Leg vast wie welke output controleert.
- Investeer in de AI-kennis van je team.
Wie die basis vandaag legt, staat klaar wanneer e-reporting het tempo in 2028 nog verder opdrijft.
