Een klant belt met de vraag om snel even een contract op te maken. Vroeger verwees je hem door naar een jurist. Vandaag levert een AI-model in dertig seconden een tekst die er verzorgd en volledig uitziet. De verleiding om die door te sturen is groot, en precies daar begint het probleem.
Waar is de grens?
Contracten opstellen zit op de rand van wat een medewerker van een accountantskantoor mag doen. Dat was al zo vóór AI zijn intrede deed. Vandaag komt daar een bijkomend buitencontractueel risico bij voor de medewerker die geregeld contracten opstelt buiten de opdracht van het kantoor – een situatie waaraan wij een aparte bijdrage wijden.
AI gebruiken is op zich geen fout. Een normaal zorgvuldige medewerker mag AI inzetten. De fout zit in het gebrek aan controle, niet in het gebruik van het instrument.
Sinds ’the age of agentic AI’ kunnen systemen zelfstandig acties ondernemen en met uw input en data zelfstandig werken. De rol van de accountant verschuift daarmee uitdrukkelijker van input naar validatie en controle.
Controle op output die er goed uitziet.
De rode draad in de rechtspraak en de rechtsleer is dat de beroepsbeoefenaar eindverantwoordelijk blijft voor de uitkomst, wat de AI-tool ook produceert. Daarbij klinkt een uitdrukkelijke waarschuwing tegen overreliance: het risico dat AI-output zonder kritische beoordeling wordt overgenomen, net omdat die er overtuigend en menselijk uitziet. Dus inderdaad, controle is vereist, zelfs op output die er goed uitziet.
Je kan u niet verschuilen achter goed uitziende technologie. AI is geen accountant, AI is geen jurist, en de leverancier van de software sluit elke aansprakelijkheid uit. Wanneer een clausule ongeldig blijkt, of een essentiële bepaling ontbreekt, bent u zelf als gebruiker verantwoordelijk.
Waarom voelt “doorverwijzen” dan toch zo moeilijk aan?
In theorie is de oplossing eenvoudig: verwijs door naar een jurist en baken de taken scherp af in de opdrachtbrief, zodat je niet in de val van een te ruim mandaat loopt.
In de praktijk is doorverwijzen moeilijk: waarom zou je doorverwijzen als een andere accountant het contract wél zelf opstelt?
De cliënt komt bij jou omdat hij jou vertrouwt. Hem naar een jurist sturen voor een overeenkomst van vijf bladzijden betekent vaak een onvoorspelbare kost, een langere doorlooptijd, en een derde partij die zich in de relatie nestelt.
Sommige AI-leveranciers spelen daarop in met een jurist “op afroep”, in een one-click-away-model: je kan hem inschakelen als je niet zeker bent van de output. Maar daarmee komt de beoordeling opnieuw bij jou terecht, net wat je wilde vermijden.
De routinematige workflow
Het risico zit niet enkel bij éénmalige documenten, ook bij routine ontstaat een probleem.
De jaarlijkse vergaderstukken zijn daar het schoolvoorbeeld van: de notulen van de algemene vergadering, het verslag van het bestuursorgaan, de kwijting, de bestemming van het resultaat, de alarmbelprocedure. Een fout in een eenmalig contract raakt één cliënt. Een fout in een model dat uw hele portefeuille doorloopt daarentegen…
Bij herhaling verandert de juridische kwalificatie. Een incidentele slordigheid is een “lichte fout” waarvoor een medewerker beschermd is in de hoedanigheid van “werknemer” (art. 18 AOW). Dat verandert bij een werkwijze waarin AI-teksten stelselmatig zonder nazicht wordt gebruikt: een lichte fout die “eerder gewoonlijk dan toevallig voorkomt”, doorbreekt de bescherming van de medewerker-werknemer.
Eén controlemoment aan het begin van de workflow is dus niet onbelangrijk, en is bovendien goedkoper en makkelijker te documenteren dan een correctie achteraf in elk dossier afzonderlijk.
Validatie met een menselijke handtekening
Wie AI inzet voor contracten, heeft een juridisch controlemoment nodig dat een spoor nalaat. In de bestaande workflow moet een juridisch validatie zijn ingebakken, en worden gedocumenteerd.
ST-SCAN brengt deze validatie naar bestaande workflows en contracten: onder controle van een ervaren jurist wordt een bestaand contract of een AI-ontwerp gevalideerd, en waar nodig bewerkt met tekstwijzigingen. Jouw kantoor blijft opdrachtgever terwijl uw cliënt is geholpen tegen een vaste prijs.
Zo verwijs je door zonder het dossier uit handen te geven, en heb je een stuk in handen dat aantoont dat de controle is gebeurd, zowel voor complexe contracten, als aan het begin van een routine contract flow.
Ontdek wat dat betekent voor jouw kantoor op www.st-scan.be
ST-SCAN is opgericht door Steve Theunissen, Master in de rechten met 30 jaar ervaring in ondernemingsrecht.
