Een nieuwe Amerikaanse studie geeft een blik in de toekomst – ook voor België
Stel: je krijgt een mail van jouw accountantskantoor. Niet om de jaarrekening te bespreken, maar om een “sterke nieuwe financiële partner” aan te kondigen. Geen collega-accountant, wel een investeringsfonds. Private equity, heet dat dan: kapitaal van pensioenfondsen en vermogende families die bedrijven kopen, opschalen en na enkele jaren weer verkopen.
Tot voor kort moesten we het bij zulke deals stellen met indrukken en losse voorbeelden. Een nieuwe studie van het Amerikaanse National Bureau of Economic Research brengt daar nu harde cijfers bij. De auteurs analyseren meer dan 3.600 overnames van accountantskantoren via private equity tussen 1999 en 2024 en koppelen die aan data over groei, arbeidsmarkten en auditvergoedingen.
Hun eerste vaststelling is eenvoudig: private equity koopt geen kleine dorpskantoren en ookgeen Big Four-reuzen, maar richt zich op de grote middenmoot. Middelgrote tot grote kantoren met een sterke reputatie, vergunningen om beursgenoteerde bedrijven te controleren en voldoende schaal om als platform te dienen. In Belgische termen: net die spelers die vandaag volop consolideren.
Na de instap van private equity volgt telkens hetzelfde recept. De kantoren groeien snellerdan vergelijkbare spelers, verschuiven hun activiteiten richting advies en fiscaliteit en rollen een actieve overnamestrategie uit. Het kapitaal dient vooral één doel: schaal creëren, met meer kantoren, meer diensten en eengemaakte technologie platformen.
De effecten blijven echter niet binnen de muren van het kantoor. In de lokale arbeidsmarkt zien de onderzoekers dat een steeds groter deel van de accountants, revisoren, fiscalisten en financiële analisten terechtkomt bij een kleiner aantal groepen. Minder onafhankelijke werkgevers dus, en meer macht bij enkele grote marktspelers. Voor jonge professionals betekent dat meer carrièrepaden binnen één groep, maar minder echte keuze tussen verschillende culturen en werkgevers.
Een andere interessante bevinding is de prijsevolutie. De studie zoomt in op audits van grote pensioenplannen, een type controle waarvan de overheid zeer precies vastlegt wat er moet gebeuren. Net omdat het werk sterk gestandaardiseerd is, laten prijsverschillen zich hier goed interpreteren. Zodra zulke audits worden uitgevoerd door een kantoor dat in handen is van private equity stijgen de erelonen met gemiddeld 7 tot 22 procent, zonder aanwijzingen dat de kwaliteit ook mee stijgt. Dat betekent niet zozeer dat er “meer werk verzet is”, maar wijst meer op grotere prijszettingsmacht.
Wat betekent dat nu voor België?
Uiteraard verschillen onze regels en marktstructuur van de Amerikaanse. Maar de onderliggende logica is dezelfde. Ook hier groeit de accountancysector via fusies en overnames, gedreven door dure technologie, strengere regelgeving en een structureel tekort aan talent. Schaal is geen luxe meer, maar een voorwaarde om mee te blijven.
In een klein land werkt die dynamiek sneller. Eén buy-and-buildgroep die in elke provincie een kantoor overneemt, wordt al gauw een dominante werkgever én een dominante aanbieder in bepaalde niches. Denk aan wettelijke audits van middelgrote ondernemingen, social profit, zorginstellingen of lokale besturen. Net daar is de keuze vandaag al beperkt.
Moeten we private equity dan uit de sector weren?
Dat zou zowel onrealistisch als onwenselijk zijn. Zonder extern kapitaal raken veel kantoren nooit uit de investeringsnood in IT, data en cybersecurity. De echte vraag is niet of kapitaal welkom is, maar onder welke
voorwaarden.
Drie aandachtspunten dringen zich op. Eigendomstransparantie, niet alleen voor cliënten maar ook voor toezichthouders en andere stakeholders, zodat duidelijk is wie mee aan het stuur zit en onder welke prikkels een kantoor opereert. Governance die de onafhankelijkheid van het beroep bewaart wanneer de rendementsdruk stijgt. En aandacht voor concentratie-effecten in een kleine markt, omdat schaal niet alleen efficiëntie brengt, maar ook gevolgen heeft voor tarieven en voor de arbeidsmarkt in de sector.
Kristof Stouthuysen
Professor in Management Accounting en AI‑driven Finance, Vlerick Business School en KU Leuven
Onze columnisten zijn experts in de accountancy in brede zin. Ze schrijven in eigen naam. Deze opiniebijdragen hebben geen commercieel doel maar willen ons aan het denken zetten.
