Artificiële intelligentie, data-analyse, duurzaamheid en digitalisering veranderen de accountancypraktijk in sneltempo. Wat betekent dit voor de opleiding van toekomstige accountants? Die vraag stelde Carine Coppens, Opleidingsverantwoordelijke Financieel Management bij HOGENT, centraal tijdens haar inleidende presentatie tijdens de Docentendag 2026 van AccountancyVandaag (11 september 2026, HOGENT). Haar boodschap was duidelijk: behoud de sterke basis, maar durf onderwijs en evaluatie te vernieuwen.
Opleiden voor een beroep dat blijft veranderen
Leiden universiteiten en hogescholen vandaag de accountants van morgen op? Volgens Carine Coppens hoeft die vraag niet te betekenen dat het onderwijsmodel volledig op de schop moet. De bestaande opleidingen beschikken over een stevige vaktechnische basis en veel expertise. Die fundamenten blijven volgens haar absoluut noodzakelijk.
Tegelijk verandert de beroepspraktijk snel. AI, data-analyse, cybersecurity, duurzaamheid, nieuwe regelgeving en digitalisering krijgen een steeds grotere impact. Bovendien evolueert de accountant van rapporteur steeds meer naar adviseur.
Dat vraagt om een opleiding die niet alleen voorbereidt op de eerste job, maar studenten ook wapent voor een loopbaan die nog tientallen jaren kan duren.
Dat is geen overbodige luxe: meer dan de helft van de deelnemers aan de Docentendag verwachtte dat sommige jobs waarvoor studenten vandaag worden opgeleid binnen vijf jaar niet meer bestaan. Ongeveer 75 procent denkt bovendien dat de jobs die over tien jaar bestaan vandaag mogelijk nog niet bestaan.
Zeven vaardigheden voor de accountant van de toekomst
Naast klassieke vakkennis worden andere competenties steeds belangrijker. Coppens verwees naar zeven toekomstgerichte vaardigheden:
- AI en data
- cybersecurity
- technologische lenigheid
- creatief denken
- veerkracht en wendbaarheid
- nieuwsgierigheid en levenslang leren
- leiderschap en sociale invloed
Veel van die vaardigheden zijn vandaag al aanwezig in de accountancypraktijk, maar hun belang neemt toe. Technologie verandert voortdurend, terwijl ook fiscale regels en klantenverwachtingen blijven evolueren. Toekomstige accountants moeten daarom niet alleen kennis verwerven, maar vooral leren omgaan met verandering.
AI maakt vakkennis belangrijker
Een opvallende boodschap uit de presentatie was dat AI de klassieke vakkennis niet overbodig maakt. Integendeel zelfs: hoe beter AI wordt, des te belangrijker het volgens Coppens blijft dat een accountant de output kritisch kan beoordelen.
AI kan helpen bij het opzoeken van informatie, het samenvatten van documenten, het voorbereiden van analyses, het herkennen van patronen en het voorstellen van berekeningen. Maar dat betekent niet dat elk antwoord automatisch correct is.
Een test met ChatGPT rond een fiscale casus illustreerde dat duidelijk. De tool kwam snel met een antwoord en een berekening, maar maakte fouten. Ook na bijkomende instructies werd opnieuw een verkeerde fiscale regel toegepast. Alleen dankzij voldoende inhoudelijke kennis kon de gebruiker de fout herkennen, gerichte vragen stellen en de redenering controleren.
Studenten moeten daarom leren om AI professioneel en verantwoord te gebruiken: de juiste vragen formuleren, bronnen verifiëren, fouten herkennen en weten wanneer AI niet betrouwbaar is.
Duurzaamheid wordt kerncompetentie
Ook ESG en duurzaamheidsrapportering krijgen een prominentere plaats in het toekomstige accountancyonderwijs. Accountants zullen steeds vaker duurzaamheidsdata moeten verzamelen, beoordelen en interpreteren, en die informatie linken aan de financiële realiteit.
Dat gaat verder dan rapporteren. Duurzaamheidsinformatie kan helpen om risico’s en opportuniteiten te identificeren en uiteindelijk beleidsadvies te formuleren. Opleidingen moeten studenten daarom tijdig voorbereiden op die bredere rol.
Van cijfers naar advies
De accountant van morgen doet meer dan correcte cijfers produceren. Ondernemers willen vooral begrijpen wat die cijfers betekenen, welke risico’s eruit naar voren komen en welke acties aangewezen zijn.
Daarvoor zijn vaardigheden nodig zoals scenario’s berekenen, oplossingen formuleren, complexe informatie helder uitleggen, luisteren en vertrouwen opbouwen.
Volgens Carine Coppens mogen die vaardigheden niet langer als loutere ‘soft skills’ worden beschouwd. Het zijn volwaardige professionele competenties.
Meer realistische beroepsproblemen
Ook de manier waarop accountancy wordt onderwezen, verdient volgens Coppens aandacht. Opleidingen zijn traditioneel opgebouwd rond afzonderlijke vakken zoals boekhouden, fiscaliteit, financiële analyse en rapportering. In de praktijk komen die disciplines echter samen in één geïntegreerd ondernemersprobleem.
Meer realistische beroepscases, samenwerking met professionals en interdisciplinair probleemoplossend werken kunnen studenten beter voorbereiden op die realiteit. Ook technologie moet daarbij een vanzelfsprekend onderdeel van de beroepssituatie worden.
Ook evalueren moet anders
Tot slot rijst de vraag wat examens en andere evaluatievormen vandaag nog meten. Het doel kan volgens Coppens niet uitsluitend zijn om AI-gebruik tijdens toetsen te vermijden. Belangrijker is nagaan of studenten kunnen wat ze later in de praktijk nodig hebben.
Kennis blijft essentieel, maar moet worden aangevuld met toepassing, professioneel oordeel en communicatie. Studenten moeten leren redeneringen te onderbouwen, oplossingen te formuleren, keuzes te verantwoorden en AI-output kritisch te beoordelen.
Carine Coppens besloot haar presentatie met een pleidooi voor een radicale omwenteling. Wel moeten opleidingen drie vragen blijven stellen:
- Wat moeten we behouden?
- Wat moeten we versterken?
- Wat durven we veranderen?
De klassieke accountancykennis blijft de basis. AI, data, duurzaamheid, advies, communicatie en probleemoplossing verdienen versterking. En vooral de organisatie van vakken, beroepscases en evaluaties mag kritisch worden herbekeken.
Zo worden studenten niet alleen klaargestoomd voor hun eerste job, maar voor een accountancyberoep dat gedurende hun hele loopbaan zal blijven evolueren.
