Digitalisering heeft een grote invloed op de samenleving. Zo ook op het gebied van ons betalingssysteem. In België is het gebruik van contant geld in de afgelopen jaren serieus verminderd. Hier en daar kan je enkel nog elektronisch betalen. Digitale betaalmiddelen, waaronder cryptomunten, hebben reeds een merkbare invloed gehad op het financiële landschap. De introductie van de digitale euro zou een verdere ontwikkeling in deze digitale evolutie kunnen betekenen.
Er is geen onmiddellijke noodzaak tot actie voor accountants met betrekking tot de digitale euro. Het is uiteraard altijd wel nuttig om deze ontwikkelingen te volgen. Kennis van de digitale euro stelt je in staat om geïnformeerd deel te nemen aan gesprekken met je klanten over #CBDC.
Wat is de digitale euro?
In ons huidige betalingssysteem onderscheiden we twee primaire vormen van geld: chartaal geld, dat is het fysieke contante geld dat we kennen, en giraal geld, dat digitaal is en beheerd wordt door de banken. De Europese Commissie streeft naar een aanvulling op dit systeem met de introductie van een digitale euro. Deze innovatie vertegenwoordigt een nieuwe categorie van geld, bekend als ‘Central Bank Digital Currency’ (CBDC).
Een CBDC is een digitale munteenheid die rechtstreeks wordt uitgegeven door een centrale autoriteit, zoals de Europese Centrale Bank (ECB). In tegenstelling tot chartaal geld heeft een CBDC geen fysieke vorm, zoals munten of bankbiljetten. Hoewel het qua gebruik lijkt op giraal geld vanwege de digitale aard, verschilt het fundamenteel omdat het een directe financiële verplichting van de centrale bank is, niet van een commerciële bank. Dit houdt in dat de centrale bank, en niet de commerciële banken, de waarde van deze digitale munt garandeert. De digitale euro zal dus op de balans van de Europese Centrale Bank staan.
De ECB is niet alleen in haar streven naar een CBDC. Wereldwijd zijn negen op de tien centrale banken bezig met de ontwikkeling van hun eigen CBDC, en sommige hebben al een digitale valuta in omloop gebracht.
Voorbereidingsfase
De Europese Centrale Bank (ECB) heeft aangekondigd dat sinds 1 november 2023 de voorbereidingsfase voor de digitale euro in is gegaan, met een geplande duur van twee jaar. Dit initiatief is een stap vooruit in de mogelijke invoering van een digitale euro, die bedoeld is als aanvulling op contant geld en als stimulans voor innovatie en concurrentie binnen de Europese Unie. De ECB erkent dat er uitdagingen zijn, zoals het verhelderen van de waardepropositie voor burgers, het definiëren van gebruiksscenario’s en het onderzoeken van de macro-economische impact.
Deze aspecten zijn essentieel voor het waarborgen van prijsstabiliteit en het bijdragen aan een efficiënt, veilig en veerkrachtig financieel systeem. De ECB zet zich in voor transparante communicatie en onderzoek om burgers en bedrijven te informeren en om een geïnformeerde besluitvorming door het Europees Parlement en de Europese Commissie mogelijk te maken. Daarnaast is het van belang om tijdig beslissingen te nemen om de implementatie van de digitale euro volgens de geplande tijdlijn te laten verlopen en om bedrijven en handelaren voldoende voorbereidingstijd te geven voor de integratie van deze nieuwe betaalmethode.
Wat zijn de gevolgen van de digitale euro?
De introductie van een digitale euro (CBDC) zou een significante verandering teweegbrengen in het financiële landschap. De impact van een CBDC hangt sterk af van de beslissingen die de centrale bank neemt tijdens de ontwikkeling ervan. Een CBDC is geen vaststaand concept. De vorm en functie ervan worden bepaald door de centrale banken en beleidsmakers.
Een van de belangrijkste beslissingen is de keuze voor een ‘retail’ CBDC, toegankelijk voor het algemene publiek, of een ‘wholesale’ CBDC, uitsluitend bedoeld voor financiële instellingen zoals commerciële banken. Een retail CBDC zou potentieel contant geld kunnen vervangen, terwijl een wholesale CBDC dit niet zou doen.
Vandaag de dag hebben mensen geen toegang tot publiek geld in digitale vorm. In onze steeds verder gedigitaliseerde samenleving zou een digitale euro de volgende stap vooruit zijn voor een gemeenschappelijke Europese munteenheid.
Daarnaast zijn privacy en autonomie van gebruikers belangrijke overwegingen. Centrale banken kunnen beslissen hoe traceerbaar een CBDC is, wat invloed heeft op de mate waarin transacties gevolgd kunnen worden. De programmeerbaarheid van een CBDC is een ander cruciaal element; het stelt de centrale bank in staat om te bepalen voor welke transacties de digitale munt gebruikt mag worden. Met een programmeerbare munt kan de centrale bank bijvoorbeeld restricties opleggen aan de aankoop van bepaalde goederen of diensten.
Vandaag de dag hebben mensen geen toegang tot publiek geld in digitale vorm. In onze steeds verder gedigitaliseerde samenleving zou een digitale euro de volgende stap vooruit zijn voor een gemeenschappelijke Europese munteenheid.
Met de voortschrijdende digitalisatie van financiële transacties neemt het gebruik van contant geld af, wat de rol van centrale banken in het betalingsverkeer doet veranderen. Bankbiljetten vormen nu nog maar ongeveer twintig procent van de balans van de centrale bank. Het grootste deel bestaat uit tegoeden van commerciële banken bij de centrale bank, die weliswaar digitaal zijn, maar niet te verwarren met digitale euro’s. De introductie van een digitale euro zou complementair zijn aan contant geld en kan de positie van centrale banken in het betalingsverkeer versterken.
Op 18 oktober heeft de Europese Centrale Bank (ECB) groen licht gegeven voor de voortzetting van de voorbereidingen voor de digitale euro, ook bekend als Central Bank Digital Currency (CBDC).
Waar staan de ontwikkelingen nu?
Op Europees niveau zijn de beleidsmakers druk bezig met het vormgeven van de digitale euro, waarbij ze belangrijke beslissingen nemen over doelgroep, privacy en autonomie. Het huidige wetsvoorstel, dat een blik werpt op de verwachte richting, duidt op de ontwikkeling van een ‘retail’ Central Bank Digital Currency (CBDC) door de Europese Centrale Bank (ECB). Dit betekent dat de digitale euro bedoeld is om toegankelijk te zijn voor alle burgers van de eurozone.
De Europese Commissie heeft de intentie uitgesproken om de digitale euro als complementair aan contant geld te positioneren, waardoor burgers de keuze behouden tussen digitale en contante betaalmethoden. En volgens het huidige voorstel zal de digitale euro noch programmeerbaar noch traceerbaar zijn, wat inhoudt dat de ECB geen restricties zal opleggen aan het gebruik ervan, noch de transacties zal kunnen volgen.
Hoewel de technologische ontwikkelingen voor de implementatie van de digitale euro volop aan de gang zijn, is de daadwerkelijke invoering nog niet voor de directe toekomst. De huidige wetgevingsvoorstellen zijn slechts een beginpunt, en er zal nog uitvoerig overlegd worden binnen Europa en de afzonderlijke lidstaten. De ECB projecteert dat de techniek voor de digitale euro tegen 2027 gereed zou kunnen zijn, op voorwaarde dat er politieke consensus wordt bereikt over de specifieke invulling ervan.
Een digitale euro is geen crypto. Crypto’s worden niet ondersteund of beheerd door een centrale instelling. Digitale euros zullen ondersteund worden door dezelfde instelling die ook het contant geld ondersteunt – namelijk de Europese Centrale Bank. En net zoals contant geld zou het altijd zijn nominale waarde behouden.
