Die vraag liep als een rode draad doorheen de presentatie van Kim Van fraeyenhoven en Wesley Clemens tijdens de Docentendag van AccountancyVandaag (11 september 2026, HOGENT). Vanuit hun functie – respectievelijk Go-To-Market Manager bij aiGust en Managing Partner Accountancy bij BDO Belgium – zien ze dagelijks hoe AI steeds meer administratieve en analytische accountancytaken automatiseert. Daardoor verschuift de meerwaarde van de accountant naar interpretatie, advies en vertrouwen. Welke competenties zijn daarvoor nodig? En welke rol speelt het (hoger) onderwijs hierbij?
Van cijfers produceren naar ondernemers begeleiden
De accountancysector evolueert al langer van administratieve verwerking naar digitale dienstverlening. Waar klanten vroeger massaal papieren documenten binnenbrachten, verlopen processen vandaag grotendeels digitaal. AI versnelt die ontwikkeling aanzienlijk en beïnvloedt niet alleen de interne werking van kantoren, maar ook de vereiste vaardigheden, prijszetting, klantverwachtingen en verhouding tussen compliance en advies.
In sommige Belgische accountantskantoren is intussen 65 tot 70 procent van de facturen volledig of grotendeels geautomatiseerd. De vrijgekomen tijd kan worden ingezet voor activiteiten met meer toegevoegde waarde. De accountant moet zich daarbij steeds meer ontwikkelen tot een ‘Trusted Advisor’: iemand die ondernemers niet alleen informeert, maar hen helpt om onderbouwde beslissingen te nemen.
Deze trend is meer dan ooit relevant omwille van de opmars van AI: dankzij de doorgedreven automatisering van boekhoudkundige taken is een verschuiving naar strategisch advies – inclusief de hiervoor noodzakelijke competenties – onvermijdelijk.
Nieuwe competenties voor de accountant
Die evolutie heeft ook gevolgen voor het onderwijs.
Een klassieke ‘technische’ opleiding blijft noodzakelijk, maar volstaat niet langer. Studenten moeten leren om financiële informatie te interpreteren, digitale tools en AI te gebruiken én de resultaten ervan kritisch te beoordelen.
Belangrijke competenties zijn volgens Kim en Wesley onder meer:
- technische accountancy- en fiscale kennis
- AI- en softwarevaardigheden
- kritisch beoordelen van AI-output
- inzicht in bedrijfsstrategie en -context
- communicatie en vraagstelling
- het vertalen van inzichten naar concrete acties
- het opbouwen van vertrouwen
Volgens Wesley bestaat de uitdaging uit drie stappen: AI en data correct gebruiken, de output kritisch beoordelen en die output vervolgens vertalen naar de specifieke situatie van de onderneming. Pas dan ontstaat daadwerkelijk advies.
De vraag achter de vraag
Een belangrijk verschil tussen informatie verstrekken en adviseren zit in het vermogen om door te vragen.
Een ondernemer die vraagt ‘Doe ik het goed?’ kan bijvoorbeeld willen weten hoe hij presteert tegenover concurrenten, of zijn inkomen voldoende is in verhouding tot zijn inspanningen en risico’s, of nog: of zijn onderneming toekomstbestendig is.
Een technisch correct antwoord op de letterlijke vraag volstaat dan niet. De accountant moet de aanleiding, context, historiek en toekomstplannen begrijpen en nagaan welke beslissing de ondernemer werkelijk probeert te nemen.
AI ziet de afwijking, de accountant verklaart ze
AI – onder meer in de vorm van aiGust – kan financiële gegevens analyseren, benchmarks maken, afwijkingen signaleren, trends herkennen en voorspellingen doen. Maar een vaststelling is nog geen advies. Een brutomarge die bijvoorbeeld 14 procent onder de sectormediaan ligt, roept vooral nieuwe vragen op: is de vergelijking relevant, welke bedrijfskeuzes verklaren de afwijking en welke strategische doelstellingen spelen mee?
Daar ligt volgens de sprekers de blijvende rol van de accountant: AI toont wat er gebeurt, maar de accountant helpt verklaren waarom het gebeurt en wat ermee moet gebeuren.
Van data naar strategie
Wie ondernemers strategisch wil begeleiden, moet verder kijken dan de cijfers. Missie, visie en strategie bepalen immers waarom bepaalde financiële resultaten ontstaan.
De accountant kan als spiegel fungeren en nagaan of de actuele activiteiten nog aansluiten bij de oorspronkelijke doelstellingen van de onderneming.
Dat advies hoeft bovendien geen eenmalig rapport te zijn. De voorgestelde adviescyclus bestaat uit data verzamelen, context toevoegen, trends identificeren, drie tot vijf relevante thema’s selecteren, het adviesgesprek voeren, acties formuleren en opvolgen. Die opvolging maakt advies concreet, meetbaar en herhaalbaar. Hier komt een toepassing als aiGust perfect van pas.
Ook het kantoor moet veranderen
De omschakeling naar advies vraagt ten slotte een andere kantoororganisatie. Advies mag niet afhankelijk blijven van enkele ervaren medewerkers, maar moet worden gestandaardiseerd en schaalbaar gemaakt zonder het persoonlijke karakter te verliezen. AI kan daarbij helpen bij voorbereiding, analyse en opvolging.
De toekomstige accountant combineert zo vakkennis met kritisch denkvermogen, contextbegrip, strategisch inzicht, communicatie en vertrouwen. Technologie neemt steeds meer verwerking en analyse over, maar net daardoor wordt de menselijke adviesrol belangrijker.
