Pro: Consolidatie als bron van schaalvoordeel
De consolidatie van accountantskantoren is de voorbije jaren sterk toegenomen, en dat is geen toeval. Voor veel kantoren vormt opschaling een noodzakelijk antwoord op een markt die steeds complexer, digitaler en veeleisender wordt. Grotere kantoren kunnen sneller én met meer schaalvoordelen investeren in technologie waar kleinere spelers moeilijk toegang toe hebben: geavanceerde dataplatformen, automatisatie van repetitieve taken, cyberbeveiliging en AI-ondersteunde rapportering. Dat verhoogt niet alleen de efficiëntie, maar ook de kwaliteit van het advies dat aan klanten wordt aangeboden.
Daarnaast maakt consolidatie het mogelijk om gespecialiseerde profielen aan te trekken die in een kleinere structuur niet rendabel zijn (omwille van een kleine klantenbasis voor deze diensten): experten in ESG-rapportering, btw-specialisten, juristen of payrolladviseurs. Daardoor verschuift de rol van de accountant van klassieke compliance naar strategische businesspartner, wat voor ondernemers bijzonder waardevol is.
Ook operationeel zorgt schaal voor robuustheid. Groeiende wet- en regelgeving (waaronder een strenge antiwitwaswetgeving), stijgende loonkosten en toenemende administratieve druk zetten kantoren onder spanning. Door te fuseren kunnen ze risico’s spreiden, processen standaardiseren of zelfs bepaalde disciplines – zoals rekrutering – in handen geven aan centrale diensten binnen de organisatie. Het maakt de praktijk minder afhankelijk van enkele sleutelpersonen en geeft medewerkers duidelijkere groeipaden.
Tenslotte willen klanten in bepaalde gevallen één aanspreekpunt voor een breed pakket aan diensten – van accountancy tot HR, subsidies, financiële planning of digitalisering. Een groter kantoor kan die geïntegreerde dienstverlening aanbieden en zo een aantrekkelijker totaalpakket neerzetten. In die zin zorgt consolidatie niet voor afstand, maar net voor een betere, consistentere en toekomstgerichte dienstverlening, ondersteund door schaalvoordelen die de accountant versterken in plaats van verzwakken.
Contra: Consolidatie als risico voor lokale nabijheid
Hoewel consolidatie duidelijke schaalvoordelen biedt, schuilt er ook een wezenlijk risico: het verlies van de lokale verankering binnen de accountancysector. Veel ondernemers en zelfstandigen hechten belang aan een vertrouwensrelatie met een accountant die hun kantoorhistoriek, context, sector en regio écht kent. Die nabijheid laat toe om proactief mee te denken, informele signalen op te pikken en snel te schakelen wanneer de ondernemer of zelfstandige voor een acute uitdaging staat. Wanneer kantoren opgaan in grotere structuren, dreigt die menselijke schaal te verdwijnen.
Een groter accountantskantoor betekent vaak meer hiërarchische lagen, meer procedures en minder wendbaarheid. De ondernemer verliest soms zijn vaste aanspreekpunt en krijgt te maken met wisselende dossierbeheerders of service desks. Wat voor een internationaal bedrijf misschien efficiënt is, voelt voor een lokale kmo al snel onpersoonlijk. Bovendien kan standaardisering leiden tot minder maatwerk: waar een kleine accountant flexibel anticipeert op uitzonderingen, volgt een grotere groep striktere processen om efficiëntie te bewaren.
Ook de bedrijfscultuur staat onder druk. Een fusie tussen accountantskantoren brengt verschillende manieren van werken samen. Voor kantoormedewerkers kan dat leiden tot verlies van autonomie en betrokkenheid, wat uiteindelijk kan leiden tot minder persoonlijke adviesverlening.
Daarnaast dreigt consolidatie de concurrentie te verzwakken. Wanneer lokale spelers verdwijnen in grotere netwerken, wordt het landschap homogener en stijgt het gevaar dat prijzen minder scherp worden of dat kleine ondernemers minder keuze hebben.
Tot slot is groei niet voor elk accountantskantoor een oplossing. Sommige klanten verkiezen expliciet een accountant die hen persoonlijk kent en die de nuances van het lokale ondernemersklimaat begrijpt. Voor die klanten is nabijheid en betrokkenheid geen nice-to-have, maar een essentieel onderdeel van vertrouwen.
Of is het beste van twee werelden mogelijk, met bijvoorbeeld een lokaal verankerd advieskantoor in een groter geheel? In dergelijke setting hoeven consolidatie en nabijheid geen tegenstrijdige begrippen te zijn…
